ปัญหาผมร่วงไม่ได้มีแค่เรื่องของพันธุกรรมหรือฮอร์โมนเท่านั้น แต่ยังมีกลุ่มโรคที่เรียกว่า “ผมร่วงแบบมีแผลเป็น” (Scarring Alopecia) ซึ่งภูมิคุ้มกันของร่างกายทำลายรากผมอย่างถาวรโดยส่วนใหญ๋ไม่ทราบสาเหตุที่ชัดเจน หลายท่านที่มีปัญหานี้จึงมีความหวังว่า “การปลูกผม” จะเป็นทางออกสุดท้ายที่จะช่วยคืนความมั่นใจ
แต่การปลูกผมในเคสลักษณะนี้มีความซับซ้อนกว่าปกติมาก วันนี้ ฮารุคลินิก โคราช จะพามาทำความเข้าใจให้ลึกซึ้งว่า แผลเป็นแบบไหนปลูกได้ แบบไหนต้องระวัง และงานวิจัยล่าสุดบอกอะไรเราบ้าง
แผลเป็นบนศีรษะมี 2 แบบ และ “ต่างกันอย่างสิ้นเชิง”
ก่อนจะไปถึงเรื่องการปลูกผม เราต้องแยกให้ออกก่อนครับว่าแผลเป็นที่คุณเป็นอยู่ จัดอยู่ในกลุ่มไหน เพราะส่งผลต่อความสำเร็จในการรักษาอย่างมาก
- กลุ่มที่ 1: Secondary Scarring Alopecia (แผลเป็นทุติยภูมิ)
คือ แผลเป็นที่เกิดจากปัจจัยภายนอกมาทำลายรากผม เช่น แผลไฟไหม้ น้ำร้อนลวก แผลผ่าตัด หรืออุบัติเหตุ ในกลุ่มนี้ รากผมถูกทำลายจากการบาดเจ็บ แต่ “ไม่มีโรค” ที่จะคอยกัดกินรากผมต่อ การปลูกผมในกลุ่มนี้จึงมักได้ผลดี เพราะเมื่อแผลหายสนิทแล้ว สภาพแวดล้อมก็สงบ
- กลุ่มที่ 2: Primary Scarring Alopecia (PCA) หรือ แผลเป็นปฐมภูมิ
นี่คือกลุ่มที่เราต้องระวังครับ เพราะเกิดจาก “โรค” หรือความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายที่ “โจมตีรากผมโดยตรง” ทำให้เกิดการอักเสบและเปลี่ยนเนื้อเยื่อรอบๆ รากผมให้กลายเป็นพังผืดถาวร เช่น โรค Lichen Planopilaris (LPP) หรือ Frontal Fibrosing Alopecia (FFA) ความน่ากลัวคือ โรคนี้อาจดูเหมือนสงบ แต่สามารถกลับมากำเริบได้ตลอดเวลา
ปลูกผมในกลุ่มโรค Primary Scarring Alopecia เสี่ยงแค่ไหน?
สำหรับคนไข้ที่ต้องการปลูกผม มีข้อมูลจากงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในวารสาร Dermatologic Surgery (2025) ได้ให้ข้อสรุปที่น่าสนใจและควรนำมาพิจารณาดังนี้:
“กราฟต์ผมอาจอยู่ไม่ถาวร”
การศึกษาพบว่า อัตราการรอดชีวิตของกราฟต์ผมในคนไข้กลุ่มนี้ มักจะดูดีและขึ้นเยอะที่สุดในช่วง 1 ปีแรกหลังผ่าตัด แต่หลังจากนั้น กราฟต์ผมมีแนวโน้มที่จะลดจำนวนลงเรื่อยๆ ซึ่งต่างจากการปลูกผมในคนทั่วไปที่มักจะอยู่คงทนกว่า 1 ปี
ทำไมการปลูกผมในโรคนี้ถึง “ล้มเหลว” ได้ง่าย?
งานวิจัยได้สรุป 3 ปัจจัยหลักที่ทำให้ผลลัพธ์ระยะยาวออกมาไม่ดีเท่าที่ควร ได้แก่:
- การอักเสบที่ซ่อนอยู่ (Ongoing Disease Activity): การอักเสบอาจยังมีการดำเนินอยู่แบบเงียบๆ แม้ภายนอกจะดูเหมือนหายดีแล้ว แต่ภูมิคุ้มกันยังคงคอยทำลายรากผมใหม่อยู่ตลอดเวลา
- คุณภาพผิวที่ไม่เอื้ออำนวย (Compromised Recipient Skin): ผิวหนังบริเวณที่เป็นโรคจะมีลักษณะเป็นพังผืด (Fibrosis) แข็งกระด้าง และมีเส้นเลือดมาเลี้ยงน้อยกว่าปกติ ทำให้รากผมใหม่ขาดสารอาหารและเติบโตยาก
- เส้นผมบริเวณท้ายทอยก็อาจโดนทำลายได้จากตัวโรค (Donor Site Involvement): บริเวณด้านหลังศีรษะที่เราคิดว่าแข็งแรงและนำรากผมมาใช้นั้น อาจมีรอยโรคหรือการอักเสบระดับเซลล์แฝงอยู่ด้วย (Occult inflammatory infiltrates) ทำให้รากผมที่ย้ายมา ไม่ใช่รากผมที่แข็งแรง 100%
บทเรียนสำคัญ: “ตาเปล่ามองไม่เห็น ไม่ได้แปลว่าโรคสงบ”
จุดที่อันตรายที่สุดคือ การประเมินด้วยตาเปล่าครับ งานวิจัยระบุชัดเจนว่า อาการแสดงทางคลินิก เช่น รอยแดง ขุย หรืออาการคัน ไม่สามารถบอกได้เสมอไปว่าการอักเสบหยุดลงแล้ว 5
กรณีศึกษาจริง: มีรายงานผู้ป่วยชายที่เป็นโรค LPP ได้รับการรักษาจนอาการสงบ ไม่มีรอยแดง ไม่มีอาการคัน และตรวจด้วยกล้องขยาย (Dermoscopy) แล้วว่าปกติมานาน 8 เดือน แพทย์จึงทำการปลูกผมให้
- ผลลัพธ์: เมื่อครบ 1 ปี ผมที่ปลูกกลับบางลง และเมื่อตัดชิ้นเนื้อไปตรวจ พบว่าโรคกลับมากำเริบ (Reactivation) ใต้ผิวหนัง ทั้งที่ก่อนหน้านี้ดูปกติทุกอย่าง
คำแนะนำจาก ฮารุคลินิก โคราช
การปลูกผมในคนไข้กลุ่ม Primary Scarring Alopecia ไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้ แต่เป็นเรื่องที่ “ต้องระวังสูงมาก” และควรปรึกษากับแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญ
- อย่ารีบตัดสินใจ: หากคุณมีประวัติเป็นโรคผิวหนังที่ศีรษะ ต้องแน่ใจว่าโรคนั้นสงบจริง ซึ่งบางครั้งการดูด้วยตาเปล่าอาจไม่พอ อาจต้องอาศัยการตรวจชิ้นเนื้อ (Biopsy) เพื่อยืนยัน
- เผื่อใจเรื่องผลลัพธ์: ต้องเข้าใจความเสี่ยงว่าผมที่ปลูกอาจไม่อยู่ถาวรเหมือนคนทั่วไป และต้องมีการติดตามอาการหลังผ่าตัดอย่างใกล้ชิดเพื่อเฝ้าระวังโรคกำเริบ
ที่ ฮารุคลินิก คลินิกศัลยกรรมความงาม โคราช เราให้ความสำคัญกับความจริงใจและมาตรฐานการรักษา หากคุณไม่แน่ใจว่าแผลเป็นบนศีรษะของคุณเป็นประเภทไหน สามารถเข้ามาปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจวิเคราะห์อย่างละเอียดก่อนวางแผนการรักษาได้
เอกสารอ้างอิง:
Rezende HD, Leal TB, Gavazzoni Dias MFR. A Systematic Review of Follicular Unit Graft Survival Rates After Hair Transplantation in Primary Cicatricial Alopecia. Dermatol Surg. 2025;00:1-2.
บทความโดย: พญ.วิภาวัน วัธนะนัย (หมอวุ้น)
- เลขที่ใบอนุญาต ว.54669
- Diplomate American Board of Hair Restoration Surgery (ABHRS) 2025
- International Society of Hair Restoration Surgeons (ISHRS) Fellowship in Hair Restoration Surgery 2022-2023
- แพทย์ปลูกผมประจำ ฮารุคลินิก คลินิกศัลยกรรมความงาม โคราช
